Δευτέρα, 5 Μαΐου 2014

Anthony Braxton: Jazz master... αλλά έξω από την jazz και τα όρια Από Γιώργος Χαρωνίτης

Αν και στην κοινή μας συνείδηση καταχωρείται ως «jazz μουσικός», είναι μία από τις κορυφαίες προσωπικότητες της σύγχρονης μουσικής τέχνης διεθνώς και διαχρονικώς. Ο Anthony Braxton έρχεται στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στις 10/5 για να μας παρουσιάσει live ένα από τα σημερινά του δημιουργικά μουσικά κεφάλαια, τα οποία εκτείνονται από την κλασική jazz μέχρι τις avant-garde, τις πειραματικές και τις συμφωνικές συνθέσεις.

Tο γκρουπ του Anthony Braxton ονομάζεται­ Diamond Curtain Wall Quartet και αποτελείται από τους Taylor Ho Bynum (τρομπέτα, φλούγκελχορν, τρομπόνι ), Ingrid Laubrock (τενόρο σαξόφωνο ), Mary Halvorson (ηλεκτρική κιθάρα ) και τον ίδιο σε άλτο, σοπράνο και σοπρανίνο σαξόφωνα και κοντραμπάσο κλαρίνο. Προτού όμως προχωρήσουμε σε λεπτομέρειες που αφορούν το γκρουπ και τη μουσική του, είνα απαραίτητο­ να προσπαθήσουμε –έστω και με περιγραφικά σύντομο τρόπο– να πούμε ποιος είναι ο Anthony Braxton...
Καταρχάς είναι ένας επιδέξιος­ σαξοφωνίστας και κλαρινετίστας, που εδώ και 50 χρόνια παίζει σχεδόν σε όλη την γκάμα και την έκταση των ξύλινων αυτών πνευστών: από το μικρούλι –σχεδόν παιδικό– σοπρανίνο μέχρι το θηριώδες κοντραμπάσο σαξόφωνο (ένα τεράστιο και δύσχρηστο όργανο ειδικής παραγγελίας με ρόδες που, φυσικά, είναι απρόσφορο για live! ). Προέρχεται από την jazz και ως ίνδαλμά του είχε τον Paul Desmond του «Take Five». Είναι όμως κι ένας σύγχρονος συνθέτης, που στα νιάτα του έχει μελετήσει εις βάθος τις μουσικές των Stockhausen, Ξενάκη, John Cage κ.ά. Δημιουργικός αυτοσχεδιαστής αλλά και πρωτοποριακός συνθέτης του οποίου τα ενδιαφέροντα εκτείνονται σε όλη την γκάμα της μουσικής, επιμένει να αποκαλεί τον εαυτό του «επαγγελ­ματία μαθητή» που διαρκώς αναζητεί νέους ήχους και αλληλουχίες. Οι συνθέσεις του είναι κυρίως... γραφήματα (αν όχι έργα μοντέρνας ζωγραφικής! ) που εμπεριέχουν νοήματα τόσο μουσικά όσο και φιλοσοφικά και η μουσική τους αντιστοίχηση εγκυμονεί πάντα ευχάριστες και δημιουργικές εκπλήξεις.

Παράλληλα είναι κι ένας αθεράπευτα ρομαντικός και διαχρονικός ερμηνευτής των jazz standards, άκρως απολαυστικός όταν καταπιάνεται με το ρεπερτόριο του κλασικού Αmerican songbook. Τέλος, είναι σπουδαίος εκπαιδευτικός σε πανεπιστημιακό ή μη επίπεδο, που έχει δημιουργήσει σχολή στη σύγχρονη μουσική και κάθε φορά έχει κάτι νέο να παρουσιάσει, με νέο σχήμα ή/και νέες προοπτικές. Π.χ. στο Diamond Curtain Wall σχήμα του, που ξεκίνησε ως τρίο, εγκαινίασε τη χρήση υπολογιστή και προγραμματισμού στις live παρουσίες του, ενώ οποιοδήποτε από τα τρέχοντα σχήματα που χρησιμοποιεί και με τα οποία παίζει έχει τα δικά του μουσικά/­συνθετικά χαρακτηριστικά.
Πρόσφατα ο Braxton τιμήθηκε με τον τίτλο του «Jazz Master». Αυτό εξέπληξε (και ) τον ίδιο γιατί οι κύκλοι (ακαδημαϊκοί, εκπαιδευτικοί, κριτικοί ) που του έδωσαν το βραβείο αυτό έλεγαν επί πέντε συναπτές δεκαετίες (από τα μέσα των ’60s κι εντεύθεν ) ότι ο Braxton «δεν είναι jazz», δεν παίζει μαύρη μουσική, είναι κλασικός αβανγκαρντίστας και άλλα πολλά που απλώς μείωναν την καλλιτεχνική του προσφορά κι έκρυβαν την αλήθεια. Και η αλήθεια αυτή αντικατοπτρίζεται σε μια τεράστια δισκογραφία: περίπου 200 άλμπουμ των οποίων το περιεχόμενο εκτείνεται από σόλο άλτο σαξόφωνο μέχρι συνθέσεις για... τέσσερις ορχήστρες συμφωνικού επιπέδου. και από jazz standards και originals μέχρι avant-garde, πειραματικές και συμφωνικές συνθέσεις. Μέσα από αυτήν τη δισκογραφία –που ακόμη κι ένας «ειδικός» και connoisseur είναι δύσκολο να κοντρολάρει– βρίσκεις και κλασικά (με τα jazz μέτρα ) άλμπουμ αλλά και πολλά far out πράγματα που απαιτούν τα ­δικά τους κριτήρια...
Το σίγουρο είναι ότι σε κάθε περίπτωση η μουσική του Anthony Braxton (που ο ίδιος της δίνει ονόματα όπως «creative», «ghost trance», «echo echo mirror house» κ.ά. ) παρέχει ξεχωριστή απόλαυση και ζητεί από εμάς τη θετική και δημιουργική συμμε­τοχική ακρόαση και perception. Η αισθητική ανταμοιβή θεωρείται δεδομένη.
athinorama.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου