Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2014 | Αριστείδης Κυριαζής πηγή:emprosnet.gr
Λέσβος και Μυτιληναίων Αιγιαλός
Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις
Από μικρός, είτε ως επτάχρονος ποδηλάτης, μαθητής τότε του Δημοτικού Σχολείου Καλλονής, είτε αργότερα, όποτε πήγαινα στον Κόλπο για μπάνιο, περνούσα από τα τέσσερα κατά σειρά χωριά Αργειανά, Κεράμι, Παππιανά, Αγία Άννα, για να χαιρετήσω με χαρά στο Δημοτικό Σχολείο Κεραμίου τη δασκάλα Σαπφώ Καρέκου - Κυριαζή, τη μητέρα μου, όσο δίδασκε επί 18 χρόνια εκεί, και τώρα για να τη θυμηθώ.
Πριν φθάσω στο Δημοτικό Σχολείο, σταματώ και τώρα στο Κεράμι, στον κεντρικό δρόμο και συχνά επισκέπτομαι την από το 1733 μικρή μονόκλιτη βασιλική εκκλησία του Αγίου Ιωάννου, για να θαυμάσω τις λεπτομέρειες από τις παλιές αγιογραφίες με τα χτυπητά κόκκινα και πράσινα χρώματα, και στη συνέχεια στο από το 1911 γωνιακό καφενείο.
Στο εσωτερικό του μαγαζιού, ψηλά σε δυο συνεχόμενους τοίχους, παρατηρώ τα μικρά σωζόμενα τμήματα λαϊκής ζωγραφικής του Θεόφιλου και αναπλάθω στη μνήμη μου τις αντίστοιχες κατεστραμμένες εικόνες, την πρώτη όπου εικονίζεται ο τότε πρώτος ιδιοκτήτης καφετζής, ο Παναγής Γάλας, καθιστός σε καρέκλα με το σκύλο του δίπλα στα πόδια του, και τη δεύτερη, με τον καβαλάρη Άγιο Δημήτριο που με το τόξο του καταδίωκε τους Τούρκους.
Έτσι έπραξα και το περασμένο καλοκαίρι, όταν παρήγγειλα ένα ούζο με μεζέ που, πρόσχαρα και με μεράκι, μου προσέφερε ο φίλος καφετζής Στράτος Βουγιούκας. Ήταν 22 Αυγούστου 2013, όταν σταμάτησα στον απέναντι πλάτανο του καφενείου έχοντας μαζί μου τη φωτογραφία που δημοσιεύω στη στήλη, προκειμένου να ρωτήσω τους θαμώνες του καφενείου για τα ονόματα των εικονιζόμενων γυναικών. Στάθηκα τυχερός, μιας και συνάντησα εκεί τον Κεραμιώτη Ευάγγελο Ψαραδέλλη, ο οποίος ανασύροντας με την ισχυρή και αλάνθαστη μνήμη του πρόσωπα και γεγονότα, μου είπε: Στην πάνω σειρά, η πρώτη από αριστερά με το αδράχτι είναι η Μαρία Βογιατζή από το Κεράμι, ακολουθούν οι αδελφές Φρόσω και Μαρία Διαλεκτού, πρόσφυγες από τον Κασαμπά της Μικράς Ασίας (ο Κασαμπάς, Κεφαλοχώρι στα ελληνικά, βρίσκεται 85 χιλιόμετρα ανατολικά της Σμύρνης) και η Στυλιανή Χαβαρά από το Κεράμι, γιαγιά της Πίτσας Χρήστου Διαλεχτού. Στην κάτω σειρά πρώτη από αριστερά με το πένθιμο περιβραχιόνιο στο αριστερό χέρι είναι η δασκάλα του δημοτικού σχολείου Κεραμίου Νίκη Ροσοχατζάκη από τη Μυτιλήνη και ακολουθούν η Αφροδίτη Συμεών από το Κεράμι, η Στυλιανή Βουγιούκα από τον Κασαμπά, γιαγιά του καφετζή Στράτου Βουγιούκα, και η δασκάλα μας, η Σαπφώ, η μητέρα σου, που κρατά το λινάρι-χτένι για την επεξεργασία του μαλλιού.
Για τo τι δείχνει και τι υπονοεί η φωτογραφία, η κόρη μου Ρηνιώ μαγνητοφώνησε το 2002, στο σπίτι της μητέρας μου, στο Μουράγιο της Καλλονής, τον παρακάτω διάλογο με τη γιαγιά της:
- Η φωτογραφία στον τοίχο του σαλονιού είναι από τα προπύλαια του σχολείου στο Κεράμι;
- Ναι! Είναι τότε που πλέκαμε τ’ απογεύματα, μετά το μάθημα του σχολείου με Κεραμιώτισσες φίλες, κάλτσες και πουλόβερ για τον Άγνωστο Στρατιώτη τού 1940.
- Και γιατί οι δυο δασκάλες φορούσατε πένθος;
- Γιατί από τις 29 Ιανουαρίου 1941, που πέθανε ο Ιωάννης Μεταξάς, μέχρι να περάσουν 40 μέρες, οι δασκάλες φορούσαμε υποχρεωτικά το πένθος. Όσοι εκδηλώνονταν αντίθετα, τους έδιωχναν. Έτσι έκαναν στον εμφύλιο με το δάσκαλο Σταύρο Αγριτέλλη από τα Παράκοιλα, όταν ήλθαν οι χωροφύλακες και τον συνέλαβαν στην αίθουσα διδασκαλίας του Δημοτικού Σχολείου Κεραμίου, ενώ έκανε μάθημα στα παιδιά της τάξης του. 
- Εσύ πώς αντέδρασες; 
- Ως διευθύντρια, τότε, του Δημοτικού Σχολείου Κεραμίου, πήγα την ίδια μέρα στη χωροφυλακή και τον υπερασπίστηκα. Με ρώτησαν αν ήταν κομμουνιστής, που ήταν, και τους απάντησα πως δεν εξέφραζε στο Σχολείο τα φρονήματά του, προσθέτοντας ότι ήταν καλός άνθρωπος, άριστος δάσκαλος και ιδιαίτερα μορφωμένος. Με ρώτησαν αν έλειπε από το σχολείο και τους απάντησα πως ήταν παρών καθημερινώς, γιατί αγαπούσε τα παιδιά και τη δουλειά του. Με ρώτησαν αν τις Κυριακές συνόδευε τα παιδιά στον εκκλησιασμό και τους απάντησα: Βεβαίως! Αυτό το τελευταίο για τον εκκλησιασμό ήταν το μόνο μου ψέμα!
- Τον τιμώρησαν;

- Απελύθη από την υπηρεσία ως κομμουνιστής και ηργάσθη στη συνέχεια ως λογιστής!