Σάββατο, 31 Ιανουαρίου 2015

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

Το πνεύμα του Ομήρου στον «Γκρέκο»

«Στο ίδιο επίπεδο με τον κόσμο των φυσικών στοιχείων και, πάνω απ' όλα, ξέροντας σε κάθε πράγμα, σε κάθε τι που υπάρχει, να αναγνωρίζει το ιερό, όταν το συναντά, είχε, για ό,τι είναι ζωντανό, αυτή την ευλάβεια που υπήρξε ένα από τα ουσιώδη χαρακτηριστικά -τα πολύ συχνά ξεχασμένα, για τα οποία ο Πεγκύ έγραψε εξαίσιες σελίδες- του αρχαίου παγανισμού...

Το πνεύμα του Ομήρου στον «Γκρέκο»
Ο Τόμας Μανν παραλλήλισε τον Καζαντζάκη με τους μεγάλους Ελληνες ποιητές τής αρχαιότητας, τους προγόνους του· είπε ότι το πνεύμα τού Ομήρου αναβίωσε σ' αυτά τα βιβλία, που κοχλάζουν από εξαιρετική ζωτικότητα, που εγείρονται από ένα πανθεϊστικό συναίσθημα όπου όλη η φύση, μέχρι το ταπεινότερο φυτό τού λόφου, είναι καθαγιασμένη». Γράφει ο Marcel Brion της Γαλλικής Ακαδημίας στη «Le Monde» με αφορμή την «Αναφορά στον Γκρέκο» του Νίκου Καζαντζάκη.
Το έργο-κλειδί για τη ζωή και το έργο του. Το βιβλίο σύνδεσμος με ό,τι σημαίνει ελληνικότητα για τον Ελληνα δημιουργό. Το βιβλίο της ζωής του και το βιβλίο των βιβλίων του: «...Θα βρεις, λοιπόν, αναγνώστη, στις σελίδες ετούτες την κόκκινη γραμμή, καμωμένη από στάλες αίμα μου, που σημαδεύει την πορεία μου ανάμεσα στους ανθρώπους, στα πάθη και στις ιδέες... Τέσσερα στάθηκαν τ' αποφασιστικά σκαλοπάτια στο ανηφόρισμά μου, και το καθένα φέρνει ένα ιερό όνομα: Χριστός, Βούδας, Λένιν, Οδυσσέας. Αυτή την αιματερή πορεία μου, από τη μια από τις μεγάλες αυτές ψυχές στην άλλη, τώρα που ο ήλιος βασιλεύει, μάχουμαι στο Οδοιπορικό μου ετούτο να σημαδέψω...»
«Κάτι περισσότερο και καλύτερο από αυτοβιογραφία, η Αναφορά στον Γκρέκο είναι λοιπόν η ιστορία ενός εσωτερικού οδοιπορικού, κάτω από το σημάδι τού Γκρέκο, γιατί αυτός ο ζωγράφος, Κρητικής καταγωγής, μας άφησε πλάσματα που διατρέχονται από φλόγα, που δεν είναι άλλο παρά φλόγα.
Είναι, επίσης, η διαθήκη τού Καζαντζάκη, το ύστατο έργο του, όπου εξηγεί τη γένεση των μεγάλων έργων του -μυθιστορημάτων, θεατρικών, και πάνω απ' όλα της «Οδύσειας»- και, με ακρίβεια, τη φιλοσοφική, ηθική ή θρησκευτική σημασία τους. Ακόμη, μας καθίσταται κατανοητός ο τρόπος με τον οποίον ο Καζαντζάκης χρησιμοποίησε κάποιες περιπέτειες των οποίων υπήρξε ο δράστης ή ο μάρτυρας, όπως επίσης και κάποια διαβάσματά του.
Ολα ετούτα δίδουν το μέτρο αυτού τού σπουδαίου έργου, που είναι ταυτόχρονα λογοτεχνικό ντοκουμέντο και πνευματική εξομολόγηση ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς που γέννησε ποτέ η Ελλάδα». Διαβάζουμε από τη γαλλική έκδοση Nikos Kazantzaki, «Lettre Au Greco», Bilan d'une Vie, Plon, Paris 1961.
Και ο Πάτροκλος Σταύρου στην ελληνική έκδοση και στο επίμετρό του θα επιμείνει ακριβώς: «Το μέγα θέμα με την Αναφορά στον Γκρέκο δεν είναι μόνον τι αφηγείται, τι πλάθει, τι περιγράφει - ιστορία, μύθους, παραδόσεις, ιδέες, εξάρσεις και εκστάσεις, φιλοσοφικές θεωρίες, προορισμό και καταξίωση του ανθρώπου, πάλη και συμφιλίωση με τη θε(ι)ότητα, συναδέλφωση με τον άνθρωπο και την ανθρωπότητα, θέασή τους με τα μάτια της ψυχής, ένωση με όλα τα όντα, επικοινωνία με τα ένυλα και τα άυλα συστατικά και τις ορατές κι αόρατες συμπαντικές δυνάμεις.
Το μέγα θέμα είναι πώς τα γράφει». Και «η γραφή του Καζαντζάκη είναι αριστοτεχνική, συναρπαστική, μεστή ύφους, ήθους και δυνάμεως, λυρική και επική και δωρική - διεισδύει στον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου και προκαλεί ρίγη συγκινήσεως. Εδώ, καθώς και στις ιδέες του, στην όλη συγγραφή του, έγκειται η μυστηριακή πνευματική μεγαλοσύνη του.
Η Αναφορά στον Γκρέκο είναι απόγειον ψυχής και καρδίας. Γι' αυτό και κατά καιρούς επιλέγεται ως ένα από τα ωραιότερα βιβλία του κόσμου. Η Αναφορά στον Γκρέκο έχει μεταφραστεί και εκδοθεί σε πολλές ξένες γλώσσες, και υμνητικά σχόλια έχουν γι' αυτήν διατυπωθεί».
Η «Αναφορά στον Γκρέκο» το 1960 μεταφράστηκε στα γαλλικά (εκδ. Plon, με επανεκδόσεις 1967, 1975, 1983, 1988, 1991, 1997, 2000), το 1961 στα πορτογαλικά, το 1963 στα ισπανικά (εκδ. C. Lohle με επανεκδόσεις 1963, 1964, 1967, 1982 και εκδ. Lohle-Lumen 1995), το 1964 στα γερμανικά (εκδ. Herbig 1964, εκδ. Herbig 1970, 1978, εκδ. Rowohlt 1980, 1982, 1983, 1986, 1988, 1989, εκδ. Volk und Welt 1983, εκδ. Ullstein 1990, 1993, 1995).
To 1965 στα αγγλικά (σε μετάφραση Peter Bien, εκδ. Simon and Schuster 1965, εκδ. Bantam Books 1966, 1971, εκδ. Faber and Faber 1965, 1973, 1974, 1977). Το 1966 στα φινλανδικά (εκδ. Tammi). Το 1975 στα τουρκικά (εκδ. Ε Yayinlari 1975, 1995, εκδ. Can 2003). Το 1982 στα τσεχικά (εκδ. Odeon 1982), το 1983 στα ρουμανικά (εκδ. Univers), το 1984 στα περσικά (εκδ. Nilufar 1984, 1988). Το 1986 στα ρουμανικά (εκδ. Universe), το 1989 στα κινέζικα (εκδ. Guang fu shu ju gu fen you xian gong si). Το 1994 στα ιταλικά (εκδ. Biblioteca del vascello), το 1997 στα ολλανδικά (εκδ. Jos Schoonen), το 2002 στα σλοβενικά (εκδ. Cankarjeva)...
πηγή:ethnos.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου