Πέμπτη, 17 Δεκεμβρίου 2015

Ροτόντα ,ένα μνημείο 1700 χρόνων ανοίγει τις πύλες του στο κοινό

Ιστορική άποψη της Ροτόντα το 1831(Βικιπαίδεια)

Μετά το  1978 που  η Θεσσαλονίκη πλήγηκε από τον καταστροφικό σεισμό, πέρασαν πολλά χρόνια για την αποκατάσταση των ζημιών που είχε υποστεί το μνημείο της Ροτόντα. Το διάστημα αυτό παρέμεινε κλειστή.

Την Παρασκευή 18 Δεκέμβρη 2015  ώρα 20.00 ανοίγουν πάλι οι πύλες της για να υποδεχθεί το κοινό. Το Σωματείο Ιεροψαλτών «Ιωάννης ο Δαμασκηνός», η Χορωδία «Γιάννης Μάντακας» του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, η Συμφωνική Ορχήστρα του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης, αλλά και η Ρωσική Ανδρική Χορωδία «Μπλαγκοζβόνιτσα» θα παρουσιάσουν σε μια εορταστική ατμόσφαιρα ένα πρόγραμμα με ύμνους από ανατολή και δύση.

 Τα συναισθήματα των Θεσσαλονικέων ποικίλα, ίσως γιατί συνήθισαν στην εικόνα ενός κλειστού μνημείου γεμάτο σκαλωσιές. Οι πολυετείς προσπάθειες της 9ης εφορείας Βυζαντινών αρχαιοτήτων συνετέλεσαν στο να αποδοθεί ολοκληρωμένο πλέον και ανοιχτό.

Ένα μνημείο 1700 χρόνων, εγγεγραμμένο στον κατάλογο παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO παραδίδεται στην  πολιτιστική ζωή της πόλης, του οποίου η διαχρονική και διαπολιτισμική ιερότητα έχει σημαντικούς σταθμούς, τον αρχαίο, τον χριστιανικό και μουσουλμανικό .

Δεν λησμονούνται  δυσάρεστες συμπεριφορές το 1995 όταν σε μια συναυλία του Παπαδημητρίου φανατικοί  πιστοί εισέβαλαν και έσπασαν το πιάνο του, ενώ το 1999 το συμβούλιο επικρατείας απέδωσε το μνημείο στο υπουργείο πολιτισμού.

Σήμερα η Θεσσαλονίκη είναι έτοιμη να παρουσιάσει το μνημείο στο κοινό της, μετά από 40 χρόνια περίπου που ήταν απομονωμένο απ' τους επισκέπτες.

Ολοκληρώνεται σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου πολιτισμού η ανάδειξη του ευρύτερου αρχαιολογικού άξονα στο κέντρο της πόλης με τo ανακτορικό συγκρότημα και την αψίδα του Γαλερίου.

Η απογοητευτική εικόνα του που φάνταζε καθηλωμένο στην φθορά του χρόνου, ανήκει πλέον στο παρελθόν. Το μνημείο του καταλόγου της Ουνέσκο από το 1988, θα είναι επισκέψιμο πλέον και το μεγαλείο του θα φωτίζει την εικόνα της πολης.


Τάσος Ορφανίδης

 
φωτογραφία από Βικιπαίδεια 

Ιστορία

H Ροτόντα είναι κτίσμα το οποίο προοριζόταν για μαυσωλείο του Καίσαρα Γαλέριου. Λόγω της μη χρήσης του αργότερα μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό του Αγίου Γεωργίου και συμπεριλήφθηκε στα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Πρόκειται για θολωτό στρογγυλό κτίσμα του 4ου αιώνα, όμοιο με το Πάνθεον στη Ρώμη. Κτίστηκε στα χρόνια του Καίσαρα Γαλέριου γύρω στο 304 μ.Χ. ενώ προοριζόταν ως ναός τουΔία ή των Καβείρων, ή ως Μαυσωλείο του Γαλέριου. Ωστόσο, εξαιτίας του θανάτου του Γαλέριου το 311 μ.Χ., η Ροτόντα ως λέξη έμεινε κενή χωρίς χρήση. Αργότερα χρησιμοποιήθηκε με διαφορετική λειτουργία απο λαούς της εγγύς ανατολής.

Στα τέλη του 4ου αιώνα, την εποχή του Θεοδόσιου Α' και αφότου στη Θεσσαλονίκη είχε επικρατήσει ο Χριστιανισμός, Η Ροτόντα μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό των Ασωμάτων Δυνάμεων ή Αρχαγγέλων και τότε έγιναν στο μνημείο ορισμένες μετασκευές, που ήταν αναγκαίες για τη νέα λατρεία. Έτσι έγινε διάνοιξη της ανατολικής κόγχης και προσθήκη του ιερού, ενώ ανοίχτηκε και η αντίστοιχη δυτική κόγχη και δημιουργήθηκε νέα είσοδος. Ακόμη, σε απόσταση οκτώ μέτρων από τον τοίχο κατασκευάστηκε εξωτερικά ένας άλλος χαμηλότερος κυκλικός τοίχος που δεν υφίσταται σήμερα. Ο χώρος ανάμεσα στους δύο τοίχους στεγάστηκε και, με τη διάνοιξη των υπολοίπων κογχών, δημιουργήθηκε ένα περιμετρικό εξωτερικό κλίτος. Τέλος κατασκευάστηκαν τα περίφημα ψηφιδωτά του μνημείου, που κοσμούν καμάρες κογχών, τοξοτά ανοίγματα φεγγιτών και το μεγάλο θόλο. Νομίζεται ότι ο αρχικός του σκοπός ήταν για να χρησιμεύσει ως βαπτιστήριο των Χριστιανών στην Θεσσαλονίκη.

Οι αγιογραφίες είναι από τις αρχές του 5ου αιώνα, διότι οι εικονιζόμενοι άγιοι μαρτύρησαν όλοι μέχρι της εποχής τουΔιοκλητιανού και του Μαξιμιανού. Οι αγιογραφίες διασώζονται σήμερα μόνο κάτω από τον θόλο, ενώ οι υπόλοιπες καταστράφηκαν όταν ο ναός μεταβλήθηκε από τους Τούρκους σε μωαμεθανικό τέμενος από τον Σεΐχη Σουλεϊμάν Χορτατζή Εφέντη το 1590. Τότε έγινε και η προσθήκη του μιναρέ. Τα ψηφιδωτά που σώζονται στις καμάρες και στα τόξα των φεγγιτών έχουν καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα. Εικονίζονται μέσα σε χρυσό φόντο γεωμετρικά σχήματα σε μεγάλη ποικιλία καθώς και θέματα από το φυσικό κόσμο, όπως καρποί, ζώα, πουλιά, κάνιστρα και άνθη με μια φυσιοκρατική διάθεση και ζωηρά χρώματα. Στο θόλο, στην κορυφή της μεγάλης ψηφιδωτής σύνθεσης εικονιζόταν όρθιος σταυροφόρος Χριστός γεγονός που μας αποκαλύπτεται από το διασωθέν περίγραμμα από κάρβουνο που απέμεινε πάνω στο κονίαμα. Ο Χριστός εικονιζόταν μέσα σε πολύχρωμη "δόξα", τμήματα της οποία διασώζονται σήμερα, που την υποβάσταζαν τέσσερις άγγελοι. Κατά τον πρόσφατο καθαρισμό των ψηφιδωτών του μνημείου ήρθαν στο φως τα κεφάλια και τα φτερά των αγγέλων. Πιο κάτω υπάρχει μία ζώνη των ψηφιδωτών που έχει καταστραφεί. Χαμηλότερα η τρίτη ζώνη ψηφιδωτών είναι καλύτερα διατηρημένη. Είναι χωρισμένη σε οκτώ τμήματα, σε καθένα από τα οποία παριστάνεται ένα φανταστικό διώροφο πολυτελές και ανάλαφρο οικοδόμημα με πλήθος διακοσμητικών στοιχείων. Μπροστά από αυτά τα φανταστικά αυτά οικοδομήματα παριστάνονται, δύο ή τρεις άγιοι όλοι σε στάση δέησης. Οι επιγραφές που τους συνοδεύουν δηλώνουν το όνομα, την ιδιότητά τους και το μήνα που γιορτάζουν. Τα πρόσωπά τος, διατηρούν την ελληνιστική παράδοση και αποτελούν έξοχα δείγματα της πρώιμης χριστιανικής προσωπογραφίας. Στην κόγχη του ιερού υπάρχει τοιχογραφημένη η Ανάληψη, που έχει υποστεί φθορές.

Από την Αψίδα του Γαλερίου μία "πομπική οδός" οδηγούσε προς το ΒΑ στη Ροτόντα, το κορυφαίο κτίριο του Γαλεριανού Συγκροτήματος, στο επιβλητικό, πλινθόκτιστο, κυκλικό στην κάτοψή του οικοδόμημα. Η διάμετρος του κτηρίου είναι 24,50 μέτρα και το ύψος περίπου 30 μέτρα. Εσωτερικά στο πάχος των τοίχων, που είναι 6,30 μέτρα, ανοίγονται οκτώ καμαροσκέπαστες κόγχες. Πάνω από αυτές υπάρχουν μεγάλα παράθυρα με τοξωτές απολήξεις και πιο πάνω, στα ενδιάμεσα, μια ακόμη σειρά από μικρότερα παράθυρα. Το οικοδόμημα είναι καλυμμένο με μεγάλο ημισφαιρικό τρούλο, στην κορυφή του οποίου υπήρχε οπαίο, για να διαχέεται στο εσωτερικό το φως της ημέρας. Τον τρούλο κρύβει εξωτερικά ο υπερυψωμένος περιμετρικός τοίχος, που κλείνει επάνω με ξύλινη κεραμοσκεπή. Η είσοδος του μνημείου, στην αρχική κατασκευή, ήταν από τα ΝΔ, όπου υπάρχει ένα πρόπυλο και όπου κατέληγε η "πομπική οδός".

Έξω από το νότιο πρόπυλο του μνημείου έχει εντοπιστεί η βάση του μαρμάρινου μονολιθικού άμβωνα, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο της Κωνσταντινούπολης.

Ροτόντα ονομάστηκε από το κυκλικό της σχήμα, ενώ το όνομα Άγιος Γεώργιος πήρε από το γειτονικό ομώνυμο εκκλησάκι. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο.

πηγή : Βικιπαίδεια


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου