Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

ΧΑΜΖΑ ΜΠΕΗ ΤΖΑΜΙ (ΑΛΚΑΖΑΡ)

Κωνσταντίνος Νίγδελης


Στη διασταύρωση των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου και απέναντι από το Μπεζεστένι βρίσκεται το Χαμζά Μπέη Τζαμί, γνωστό στους Θεσσαλονικείς και με την επωνυμία «Αλκαζάρ», από το όνομα του κινηματογράφου που στεγαζόταν άλλοτε στην περίστυλη αυλή του.
Σύμφωνα με εντοιχισμένη κτητορική επιγραφή στη δυτική όψη του κτιρίου, αυτό χτίστηκε στα 1467/8 από την κόρη του στρατιωτικού διοικητή της πόλης Χαμζά Μπέη, από τον οποίο πήρε και το όνομά του. Αρχικά ιδρύθηκε ως μικρό συνοικιακό τέμενος χωρίς μιναρέ (mescid), έχοντας τη μορφή τετράπλευρης αίθουσας με μολυβδοσκέπαστο τρούλλο και πιθανώς στοά στη δυτική πρόσοψη. Στη διάρκεια του 16ου αιώνα, λίγο πριν το 1592, η αύξηση του μουσουλμανικού πληθυσμού της πόλης είχε ως αποτέλεσμα την επέκταση του τεμένους με την προσθήκη δύο ορθογώνιων θολωτών χώρων στη βόρεια και νότια πλευρά του αρχικού κτιρίου. Επιπλέον, κατασκευάστηκε μία ασύμμετρη περιμετρική στοά σχήματος Π με περίβολο στα δυτικά –μοναδική στο είδος της στον ελλαδικό χώρο-, καθώς και μιναρές στα νοτιοδυτικά. Τρίτη ανακατασκευή πραγματοποιήθηκε από τον Καπί Μεχμέτ Μπέη στα 1620, μετά από σεισμό ή πυρκαγιά, όπως μας πληροφορεί δεύτερη επιγραφή επάνω από την είσοδο.
Η τοιχοποιία του αρχικού κτίσματος αποτελείται κυρίως από στρώσεις ακατέργαστων λίθων, ανάμεσα στις οποίες παρεμβάλλονται ζώνες πλίνθων. Κατά τόπους χρησιμοποιείται το λεγόμενο «πλινθοπερίκλειστο» σύστημα, με καλά λαξευμένους λίθους που περιβάλλονται ολόγυρα από μονές πλίνθους. Οι μεταγενέστερες προσθήκες πραγματοποιήθηκαν από ακατέργαστους λίθους. Χρησιμοποιούνται επίσης αρχιτεκτονικά μέλη από βυζαντινά κτίσματα, όπως τα παλαιοχριστιανικά κιονόκρανα στην περίστυλη αυλή.
Στο εσωτερικό του μνημείου διατηρείται ο διάκοσμος με σταλακτίτες από γυψοκονίαμα και τοιχογραφίες με φυτικά και γεωμετρικά θέματα.

Οι σεισμοί του 1978 επέφεραν σημαντικές φθορές στο μνημείο και ακολούθησαν εργασίες στερέωσής του, οι οποίες συνεχίζονται μέχρι και σήμερα.

το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Κυριακή, 29 Μαΐου 2016

ο μικρός μπαξές στο δρομάκι


Περπατώντας σ’ ένα από τα σοκάκια της πάνω πόλης, κοντά στο Γεντί κουλέ που 'ναι η γειτονιά μου, βρέθηκα συμπτωματικά μπροστά σ’ ένα μικρό κουκλίστικο σπίτι. Από εκείνα τα παλιά που τα βάφεις και τα φροντίζεις για να κρατήσουν τη λάμψη τους. Ένα χέρι βρέθηκε να τ΄ αγκαλιάσει με αγάπη, να το φροντίσει.  Αυτό φάνταζε πανέμορφο, έκρυβε τα χρόνια που πέρασαν πάνω του.

Το γαλάζιο έδεσε με το καφέ και οι γλάστρες γίνανε κόσμημα. Του 'καμε και μπαξέ, εκεί στο δρομάκι λόγω έλλειψης αυλής. Μάζεψε τα ντεπόζιτα που πετάχτηκαν, τα γέμισε χώμα κι έβαλε σπόρο για τα φυτά που θα βγουν, να του δώσουν ντομάτες, αγγουράκια και κάθε λογής μαναβικής. 

Τον θυμήθηκα, πουλούσε σε λαϊκές μαναβική. Τον είδα γερασμένο κι όταν του είπα το όνομα μου, ήταν σαν να χάρηκε που κάποτε πιτσιρικάς πήγα κι εγώ μαζί του να διαλαλώ την πραμάτεια του. Αλλά τότε δεν είχα στεντόρεια φωνή, δεν έφθανε, ήθελε να μαζεύω κόσμο ν' αγοράζει, δεν του έκανα, δεν μου έκανε, έφυγα.

Τα χρόνια πέρασαν, αλλά οι μνήμες δεν αφήνουν τις λεπτομέρειες να χαθούν ανελέητα .


Τάσος Ορφανίδης





Όταν συνάντησα τον Jose στο Γεντί Κουλέ



Η συζήτηση με τον Jose Escobar μου άνοιξε ορίζοντες αισιοδοξίας. Ακαδημαϊκός καθηγητής φιλολογίας σε άλλη χώρα . Γεννημένος στην Κούβα έφυγε με την οικογένεια του σε ηλικία 8 χρονών.Κοσμογυρισμένος κι όμως μου είπε το χαρακτηριστικό « είσαι ευτυχής που γεννήθηκες και μεγάλωσες σ’ αυτόν το τόπο , έχεις ιστορία , δεν χάθηκες σε άλλα μέρη»

Ο Jose  όταν τέλειωσε με την ακαδημαϊκή του πορεία και τις υποχρεώσεις του, αναζήτησε να βρει τ’ απάγκιο του. Περιπλανήθηκε στην αναζήτηση του συνειδητά, θέλοντας να γνωρίσει κάθε τόπο, τους ανθρώπους και τις συνήθειες τους. Έψαχνε για  να βρει ανθρωπιά, δεν τον ενδιέφεραν τα μεγάλα τα κοσμικά, τα έζησε, τα χόρτασε. Έψαχνε μια γειτονιά, με τα μικρά μαγαζιά, την ανθρώπινη συμπεριφορά, που όταν  σε κοιτούν στα μάτια σε φωνάζουν με το μικρό όνομα. Να σου προσφέρουν ένα πιάτο φαί απο ευγένεια.  Έτσι απλά, γιατί δεν ξέρουν άλλο τρόπο επικοινωνίας, μόνο την φιλοξενία κράτησαν βαθιά στο πετσί τους.

Η πάνω πόλη στη Θεσσαλονίκη, είναι ο τόπος που του πρόσφερε απλόχερα τα απλά πράγματα που αναζητούσε.

Πόσο μ’ αρέσει να κουβεντιάζω με τον Jose, πόσο μ’ αρέσει που σε κοιτά στα μάτια και χαμογελά  με τα εκφραστικά λάθη του. Γιατί ο Jose βρήκε, δεν ξέρω για πόσο, το καλντερίμι που τον οδηγεί στο σπίτι του χωρίς να φοβάται.Γιατί εδώ δεν έχουν γεμίσει οι δρόμοι με αρουραίους , μόνο γάτες συναντά και τις φωτογραφίζει , έτσι απλά για την ψυχή του.


Τάσος Ορφανίδης


Σάββατο, 28 Μαΐου 2016

Θέατρο έξω από τα Τείχη THE PACMAN PROJECT

Τάσος Ορφανίδης 




Με μία μαύρη κωμωδία της Αναστασίας Περδίκη, διάλεξε το "Θέατρο έξω από τα Τείχη" να καυτηριάσει την πολιτική νωθρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η πορεία του ίδιου του θεάτρου. Ένα θέατρο που στεγάζεται σε μία παράγκα στην Ευαγγελίστρια,  ένα μικρό αποστακτήριο της κοινωνίας .

 Το έργο της Αναστασίας με συγκίνησε, διέκρινα την καθημερινότητα μου, γνώρισα τον διπλανό μου, τον απέναντι, κοίταξα  παραπέρα και αφουγκράστηκα, πήγα πιο εκεί για ν’ αναπνεύσω . Βρέθηκα  στην ίδια την γειτονιά μου με τα μικρά και τα μεγάλα της προβλήματα .Πολλές ήταν οι φορές  που αναρωτήθηκα, για τα ίδια θέματα που επεξεργάσθηκε στο έργο της.

Κάθε φορά που στα δύσκολα στριμώχνεσαι και αναγκάζεσαι ν΄ αποκαλυφθείς, κάθε φορά στήνεται το παιχνίδι. Αυτό το παιχνίδι έστησε στη μαύρη της κωμωδία η Αναστασία με ένα πείραμα σε βάρος άλλων ανθρώπων που το ονόμασε «THE PACMAN PROJECT», ένα παιχνίδι ζωής και θανάτου. Ανάμεσα σ' ένα ζευγάρι αρχιτεκτόνων, έναν άνεργο, μια ιδιοκτήτρια μπαρ, ένα πολιτικό,μια μπαλαρίνα, δυο νεαρών κοριτσιών, ποιος θα επιχειρηματολογήσει πειστικότερα για να σώσει την ζωή του; Τα επιχειρήματα εκφράζονται με απλό λόγο, συναισθηματικό , αληθινό μα και ψεύτικο. Ο σκηνοθέτης Γιάννης Περδίκης  επεξεργάζεται την απάντηση με ευρηματικό τρόπο, που  οδηγεί στην λύση. 

Ένα έργο που αξίζει να το δει κανεις, ένα έργο δροσερό, νεανικό, ευχάριστο , που αναζητεί απάντηση ζωής. Το βρήκα εξαιρετικό στην γραφή του και θαυμάσιο στην σκηνοθετική προσέγγιση του. Με λίγα λόγια το απόλαυσα.

Στη μικρή γειτονιά γίνονται σπουδαία πράγματα, που όσο ζουν θα εκφράζουν πολιτισμό!












φωτογραφίες & video Τάσος Ορφανίδης




Δελτίο τύπου / Θέατρο έξω από τα Τείχη

THE PACMAN PROJECT
@ Θέατρο έξω από τα Τείχη [από την Πέμπτη 26 Μαΐου 2016 και κάθε Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, έως τις 12 Ιουνίου]
Με μια μαύρη κωμωδία συνεχίζει την πορεία του το Θέατρο έξω από τα Τείχη στην τέταρτη φετινή παραγωγή του. Πρόκειται για το «THE PACMAN PROJECT» της Αναστασίας Περδίκη, έργο ειδικά γραμμένο για την ομάδα του θεατρικού εργαστηρίου, που θα παρουσιαστεί από την Πέμπτη 26 Μαΐου 2016 και κάθε Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, έως τις 12 Ιουνίου.

Τι θα συμβεί όταν ένας άνθρωπος, ένας παρατηρητής, που αυτοαποκαλείται «Χάρις» ή «Χάρος», αποφασίζει να κάνει ένα πείραμα εις βάρος άλλων ανθρώπων; Όταν επιλέγει του καλύτερους σκόρερ PACMAN της πόλης και τους εξαναγκάζει να παίξουν, ένα πραγματικό παιχνίδι ζωής και θανάτου; Όλοι καλούνται να επιχειρηματολογήσουν για να σωθούν…Ποιος θα νικήσει; Αυτός που θα βγάλει τον πειστικότερο λόγο υπέρ της ζωής του;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
ΚΕΙΜΕΝΟ: Αναστασία Περδίκη
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Γιάννης Περδίκης
ΣΚΗΝΙΚΑ-ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ: Χρύσα Μάντακα
ΣΚΗΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: Στέργιος Πρώιος
ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Παναγιώτης Κουτράκης

ΠΑΙΖΟΥΝ:
Μπάμπης Κοροξενός
Κορίνα Κουλούσια
Ειρήνη Νατσιοπούλου
Φάνης Βασιλείου
Άρης Βαμβακίδης
Δόμνα Γκέκα
Σοφία Δασκαλοπούλου
Ελένη Κυπριώτη
Μαριάννα Δρακοπούλου

Πληροφορίες
Πού; Θέατρο έξω από τα Τείχη
Πότε; από την Πέμπτη 26 Μαΐου 2016 και κάθε Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, έως τις 12 Ιουνίου

Τηλ.: 2310 210308, 6937234894
e-mail: theatroap@yahoo.gr
Μέρες Παραστάσεων: Από Πέμπτη έως Κυριακή
Ώρες Παραστάσεων: 9.15μ.μ.

Με την υποστήριξη του Σωματείου Εργαζομένων ΑΧΕΠΑ
Τιμή Εισιτήριου: 7 και 5 ευρώ (φοιτητικά-μαθητικό)
Γενική είσοδος με προπώληση: 5 ευρώ

Στηρίξτε την προσπάθεια μας να μην κλείσει το «Θέατρο έξω από τα τείχη» υπογράφοντας το σχετικό ψήφισμα στο AVAAZ.org.
https://secure.avaaz.org/el/petition/Dimarhos_Neapoleos_Sykeon_Agioy_Payloy_Peykon_kos_Simos_Daniilidgs_Na_min_kleisei_to_theatro_exo_apo_ta_teihi/?cSFjQfb

Παρασκευή, 27 Μαΐου 2016

Το ρεμπέτικο σήμερα: 15 μπάντες που το αναβιώνουν


Έφη Γιάννου από 3pointmagazine

Το ρεμπέτικο τραγούδι φαίνεται να αναβιώνει στις μέρες μας. Η φτώχεια, η κρίση, ο πόνος, η ξενιτιά και το περιθώριο του παρόντος συνδέονται με το παρελθόν ως κοινοί παρανομαστές.  Το ρεμπέτικο τραγούδι ακούγεται πολύ και από την νεολαία στις μέρες μας, στο δρόμο, στα καφενεία, στα φεστιβάλ ακόμα και στα πάρτυ. Πρόκειται για έκφραση και ένα είδος «επανάστασης» απέναντι στην εξουσία και τους μηχανισμούς της που στερούν το μέλλον της.

Κατά την γνώμη μου, οι μουσικοί στις μέρες μας, οι οποίοι με δεξιοτεχνία, κάνουν μοντέρνες επανεκτελέσεις ή αλλιώς είναι οι σημερινοί εκφραστές του ρεμπέτικου τραγουδιού είναι οΔημήτρης Μυστακίδης, ο Νίκος Τατασόπουλος, η Χαρούλα Τσαλπαρά, η Μαρία Κώτη, οΔημήτρης Μηταράκης, ο Βασίλης Σκούτας και ο Ευγένιος Βούλγαρης.

Στο ίδιο πλαίσιο, πολλές είναι οι μπάντες, οι οποίες επανεκτελούν ρεμπέτικα τραγούδια με τον δικό τους αξιόλογο τρόπο. Νέοι άνθρωποι με μεράκι και σεβντά εκφράζουν τις ανησυχίες τους, τον «νταλκά» τους και τον πόνο τους μέσα από το ρεμπέτικο τραγούδι. Το 3pointmagazine, «ανακάλυψε» 15 μπάντες, οι οποίες τραγουδούν ρεμπέτικο, ρετρό λαϊκό και αστικό τραγούδι, με ιδιαίτερο ύφος και αξιόλογο αποτέλεσμα.

1. Ανφάν Γκατέ

Δημήτρης Γκόγκος- Κιθάρα, φωνή, Θωμάς Γκόγκος- Μπουζούκι, Κατερίνα Τζώτζου- φωνή, Πάρης Χρηστίδης- Μπαγλαμάς, φωνή.

2. Απ’ Αλλού μουσικό ντουέτο – Ap’ Allou duet
Αθανασίου Θεοδώρα -κιθάρα, Πολιτόπουλος Χαράλαμπος -τρίχορδο μπουζούκι.

3. Γιαβάς
Πάνος Δημάκης- μπουζούκι-φωνή, Θανάσης Λασπάς- κιθάρα-φωνή, Βασιλική Τσιφτσή- τραγούδι-κρουστά.

4. ΓιαΓιαΚω
Γιάννης Παπαγεωργίου – κιθάρα, φωνή, Γιάννης Διονυσίου – βιολί, φωνή, Κώστας Ιακώβου – μπουζούκι, φωνή.

5. Κατιφέ
Eυθυμία Kαραγιανοπούλου – φωνή, Kώστας Γεκουσίδης – ακ. κιθάρα & φωνή, Γιώργος Βαρτσάκης – μπουζούκι, ρεμπετοκίθαρο & φωνή, Παύλος Γεωργιάδης – ακορντεόν & πιάνο.

6. Μέγκλα – Megla 
Theodoulos Charalampous – Bouzouki/Vocals, Simon Mercouris – Bouzouki/Vocals, Iacovos Kirlappos – Guitar/Vocals.

7. Bandallusia

Ορέστης Γαργουλάκης – Φλάουτο, Φλογέρα, Μιχάλης Χρήστου – Λαούτο, Μπουζούκι, Ηλιάνα Πασπάλα – Τραγούδι, Μπεντίρ, Αλέξανδρος Ορφανός – Κρητική Λύρα, Ιρ. Μπουζούκι, Τρομπέτα, Αποστόλης Σταθόπουλος – Κιθάρα, Μπαγλαμά, Κωστής Παναγούλης – Κιθάρα, Στέλιος Χρυσανθόπουλος – Μπάσο, Μπουζούκι, Βιολί 
Γιώργος Αντωνίου – Τραγούδι, Κρουστά.


8. Μπρε Μαγκιόρε
Κωνσταντίνος Χριστόπουλος – μπουζούκι , Παναγιώτης Κοτταράς – κιθάρα, Παναγιώτης Μπουρλιούφας – μπαγλαμάς.

9. ΠΛΗΡΗ ΝΤΑΞΕI

Λευτέρης Τσικουρίδης – μπουζούκι, τραγούδι, Χρήστος Παππάς – μπουζούκι, τραγούδι
Μανώλης Πορφυράκης – κιθάρα, τραγούδι, Κατερίνα Δούκα – τραγούδι.

10. Ραστ Χιτζάζ- Rast Hitzaz
Στράτος Γκρίντζαλης – μπουζούκι, Γιάννος Περλέγκας – κιθάρα, Μπάμπης Παπαδημητρίου – μπαγλαμάς & μπουζούκι.

11. Rebesque

12. Ρεμπετιέν – Rebetien
Avgerini Gatsi: accordion, vocals, Fotis Vergopoulos: bouzouki, vocals, Giannis Zarias: violin, baglamas, Kostis Kostakis: guitar, vocals.

13. Σαμπάχ – Sabah the band
Αναστασία Πετροπούλου -φωνή, Παναγιώτης Τσιφτσής-μπουζούκι, Χρήστος Σκόνδρας-μπουζούκι, Θοδωρής Σκόνδρας-κοντραμπάσσο, Ντίνος Χατζόπουλος-κιθάρα,φωνή, Παντελής Αγκιστριώτης-βιολί.

14. Τρίο Κατάρα
Κωστής Κωστάκης, Παναγιώτης Διαμάντης, Σωτήρης Λέτσιος.

15. Trio Tekke
Antonis Antoniou (tzouras/vocals), Lefteris Moumtzis (guitar/vocals), Colin Somervel (double bass).

Πέμπτη, 26 Μαΐου 2016

ΓΕΝΙ ΧΑΜΑΜ... Ο κινηματογράφος Αίγλη

Κωνσταντίνος Νίγδελης



Πίσω από το ναό του Αγίου Δημητρίου, στη διασταύρωση των οδών Κασσάνδρου και Αγίου Νικολάου, βρίσκεται το μικρό οθωμανικό λουτρό Γενί Χαμάμ. Χτίστηκε πιθανότατα στα τέλη του 16ου αιώνα, στη θέση μεγάλου συγκροτήματος ρωμαϊκών λουτρών του 4ου αιώνα. Ήταν δίδυμο λουτρό, με χωριστές αίθουσες για τους άντρες και τις γυναίκες, κατά τη συνήθη τριμερή διάταξη.

Η λειτουργία του λουτρού σταμάτησε με την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους (1912) και στα 1919 το κτίσμα περιήλθε στη δικαιοδοσία του ελληνικού κράτους. Το 1937 αγοράστηκε από ιδιώτη, που το μετέτρεψε σε κινηματογράφο με την επωνυμία «Αίγλη». Η μετατροπή αυτή είχε ως αποτέλεσμα την κατεδάφιση του μεγαλύτερου μέρους του κτιρίου, πλην των δύο τρουλλαίων ψυχρών χώρων, οι οποίοι ενοποιήθηκαν με την κατεδάφιση του ενδιάμεσου τοίχου.


Μετά τους σεισμούς του 1978 πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης του μνημείου. Σήμερα ο χώρος λειτουργεί περιοδικά ως πολιτιστικό και ψυχαγωγικό κέντρο με το όνομα Αίγλη, ενώ στην αυλή του λειτουργεί θερινός κινηματογράφος.



το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Τετάρτη, 25 Μαΐου 2016

Λουτρό «Γιαχουντί Χαμάμ» ή «Παζάρ Χαμάμ» ή «Χαλίλ Αγά Χαμάμ»

Κωνσταντίνος Νίγδελης




Μεταξύ των οδών Κομνηνών, Βασιλέως Ηρακλείου και Φραγκίνη βρίσκεται το λουτρό «Γιαχουντί Χαμάμ» ή «Παζάρ Χαμάμ» ή «Χαλίλ Αγά Χαμάμ». Ιδρύθηκε από τον Τούρκο αξιωματούχο Χαλίλ Αγά, στα τέλη του 15ου αιώνα. Η επωνυμία «Γιαχουντί» (Εβραϊκό) συνδέεται με την ίδρυσή του στην καρδιά της εβραϊκής συνοικίας της Θεσσαλονίκης, ενώ ο χαρακτηρισμός «Παζάρ Χαμάμ» οφείλεται στη θέση του, επίσης, μέσα στην αγορά της πόλης. Σήμερα, το μνημείο είναι γνωστό στους Θεσσαλονικείς ως «Λουλουδάδικα», καθώς δίπλα του λειτουργεί μεγάλη αγορά ανθοπωλείων.

Το κτίριο χτίστηκε ως δίδυμο λουτρό, δηλαδή με δύο τμήματα χωριστά για άντρες και γυναίκες. Ακολουθεί την τυπική για τα λουτρά τριμερή διάρθρωση των χώρων με ένα μεγάλο προθάλαμο – ψυχρό χώρο, τους χώρους χλιαρής θέρμανσης και τους θερμούς (βλ. Μπέη Χαμάμ). Στεγάζεται με δεκαπέντε συνολικά τρούλους, διαφόρων μεγεθών.


Το λουτρό λειτουργούσε έως τις αρχές του 20ου αιώνα. Στη συνέχεια στεγάστηκαν σ’ αυτό καταστήματα, η χρήση των οποίων επέφερε σημαντικές αλλοιώσεις στο εσωτερικό του. Από το 1993 και εξής πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης, οπότε ενισχύθηκε το κτίσμα και η υποδομή του, αποκαλύφθηκαν οι εξωτερικές όψεις του και αναδιαμορφώθηκαν οι εγκαταστάσεις των ανθοπωλείων, απελευθερώνοντας τη βόρεια πλευρά του μνημείου.


το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Μπεζεστένι

Κωνσταντίνος Νίγδελης




Στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Σολωμού, απέναντι από το «Αλκαζάρ» βρίσκεται το «Μπεζεστένι (υφασματαγορά) της Θεσσαλονίκης. Τα οθωμανικά μπεζεστένια συνιστούσαν έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς των πόλεων. Σ’ αυτά πωλούνταν πολύτιμα αντικείμενα, φυλάσσονταν έγγραφα, περιουσιακά στοιχεία, ελεγχόταν η ποιότητα των εμπορευμάτων και καθορίζονταν οι ισοτιμίες των νομισμάτων.

Το Μπεζεστένι της Θεσσαλονίκης χτίστηκε επί Σουλτάνου Μωάμεθ του Β΄ (1455-59). Πρόκειται για ένα μεγάλο ορθογώνιο χώρο, με τέσσερις εισόδους, μία στο μέσο κάθε πλευράς. Εσωτερικά χωρίζεται σε έξι τετράπλευρους χώρους, που στεγάζονται με ισάριθμους ημισφαιρικούς μολυβδοσκέπαστους θόλους.


Το 1982-85 και 1993-96 πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης του μνημείου, το οποίο είχε υποστεί καθίζηση και απόκλιση από την κατακόρυφο. Σήμερα στο Μπεζεστένι λειτουργούν περίπου 50 καταστήματα, τόσο στο εσωτερικό του όσο και κατά μήκος των εξωτερικών πλευρών.


το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Αλατζά Ιμαρέτ

Κωνσταντίνος Νίγδελης


Στην οδό Κασσάνδρου, βορειοανατολικά του ναού του Αγίου Δημητρίου και του Γενί Χαμάμ βρίσκεται το Αλατζά Ιμαρέτ (πολύχρωμο άσυλο), το οποίο ιδρύθηκε στα 1484 από τον Ισάκ Πασά, διοικητή της Θεσσαλονίκης στα χρόνια του σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄.

Το κτίριο ανήκει στην κατηγορία των πρώιμων οθωμανικών τζαμιών, σχήματος ανεστραμμένου Τ με κεντρικό χώρο, πλάγια διαμερίσματα στη δυτική πλευρά και κιονοστήρικτη στοά. Ο κεντρικός χώρος με τους δύο μεγάλους θόλους ήταν ο χώρος προσευχής, ενώ οι τέσσερις παράπλευροι χρησιμοποιούνταν για τη διδασκαλία και τα συσσίτια, καθώς στο χώρο λειτουργούσαν ταυτόχρονα ιμαρέτ (πτωχοκομείο) και μεντρεσές (ιεροδιδασκαλείο). Ο μιναρές του τζαμιού, από τον οποίο σήμερα σώζεται μόνον η βάση, κοσμούταν από πολύχρωμους λίθους σε ρομβοειδή σχήματα. Στη διακόσμηση αυτή, σπάνια για την οθωμανική αρχιτεκτονική, οφείλεται η ονομασία του κτίσματος.


Μετά τους σεισμούς του 1978 πραγματοποιήθηκαν εργασίες αναστήλωσης και αποκατάστασης. Σήμερα ο χώρος χρησιμοποιείται για πολιτιστικές εκδηλώσεις και περιοδικές εκθέσεις.

το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Ναός του Όσιου Δαυίδ (μονή του Χριστού Σωτήρα του Λατόμου)

Κωνσταντίνος Νίγδελης



Στην Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης, στο βόρειο πέρας της οδού Αγίας Σοφίας βρίσκεται ο ναός του Οσίου Δαβίδ, παλαιότερα κεντρικός ναός (καθολικό) της Μονής του Χριστού Σωτήρα του Λατόμου ή των Λατόμων, προσωνύμιο που οφείλεται στην ύπαρξη λατομείων πέτρας στην περιοχή. 

Σύμφωνα με τα στοιχεία των φιλολογικών πηγών και τα αρχαιολογικά δεδομένα, ο ναός χτίστηκε επάνω στα ερείπια ρωμαϊκού βαλανείου (λουτρού), στα τέλη του 5ου αιώνα, αρχικά ως καθολικό μοναστηριού αφιερωμένου στον προφήτη Ζαχαρία. Η κάτοψή του έχει περίπου σχήμα τετραγώνου, μέσα στο οποίο εγγράφονταν ισοσκελής σταυρός και τέσσερα γωνιακά διαμερίσματα. Ο ναός στεγαζόταν με τέσσερις καμάρες και θόλο στο κέντρο, ενώ στ’ ανατολικά απέληγε σε ημικυκλική αψίδα. 

Λίγο μετά την ανέγερσή του το μνημείο διακοσμήθηκε με ψηφιδωτό στο τεταρτοσφαίριο της κόγχης του ιερού βήματος. Το έργο έχει ως θέμα το Όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ, μία παράσταση Θεοφανείας που συμβολίζει το θρίαμβο του Χριστού μετά την Ανάληψή του στους ουρανούς. Στο κέντρο της παράστασης εικονίζεται ο Χριστός σε νεανική ηλικία στον Παράδεισο, καθισμένος σε τόξο μέσα σε ελλειψοειδή δόξα, πλαισιωμένος από τα σύμβολα των τεσσάρων Ευαγγελιστών. Στα πόδια του Κυρίου κυλούν οι τέσσερις ποταμοί του Παραδείσου, που καταλήγουν στον ποταμό Ιορδάνη. Στα άκρα της σύνθεσης παριστάνονται οι προφήτες Αββακούμ και Ιεζεκιήλ. Το ψηφιδωτό του Οσίου Δαβίδ συνιστά ένα από τα κορυφαία δείγματα της παλαιοχριστιανικής τέχνης σε όλη τη λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου και απηχεί τη συνέχεια της ελληνιστικής καλλιτεχνικής παράδοσης στη βυζαντινή μνημειακή ζωγραφική.

Στα μέσα του 12ου αιώνα ο ναός υπέστη μία εκτεταμένη φάση επισκευών και διακοσμήθηκε με τοιχογραφίες υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου, οι οποίες αποτελούν τα μοναδικά τεκμήρια για τη ζωγραφική αυτής της περιόδου στη Θεσσαλονίκη. Από το εικονογραφικό πρόγραμμα της φάσης αυτής σήμερα διατηρούνται μόνο τέσσερις σκηνές του Δωδεκαόρτου: η Γέννηση, η Βάπτιση, καθώς και τμήματα της Υπαπαντής και της Μεταμόρφωσης στη νότια καμάρα. Ο ναός τοιχογραφήθηκε εκ νέου στις αρχές του 14ου αιώνα, όπως μαρτυρούν οι σκηνές της Βαϊοφόρου, της Προσευχής του Χριστού και της Παναγίας του Πάθους στη βόρεια καμάρα.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί με το όνομα «Σουλουτσά Τζαμί» (τζαμί του νερού), από την πηγή που υπήρχε στην περιοχή. Την ίδια περίοδο η εκκλησία απέκτησε τη σημερινή της μορφή, καθώς κατεδαφίστηκε η δυτική καμάρα και τα δύο δυτικά γωνιαία διαμερίσματα, η είσοδος μεταφέρθηκε στα νότια και οι επιφάνειες των τοίχων στο εσωτερικό καλύφθηκαν από επιχρίσματα.


Το 1921 το μνημείο επέστρεψε στη χριστιανική λατρεία και αφιερώθηκε στον Όσιο Δαβίδ. Σταδιακά ξεκίνησε η καθαίρεση των επιχρισμάτων του εσωτερικού και στα 1927 αποκαλύφθηκε το ψηφιδωτό, στο οποίο πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και καθαρισμού στα 1966. Οι τοιχογραφίες αποκαλύφθηκαν αργότερα, κατά την περίοδο 1972-1975. Μετά τους σεισμούς του 1978 πραγματοποιήθηκαν εκ νέου εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του μνημείου.


το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Ροτόντα της Θεσσαλονίκης

Κωνσταντίνος Νίγδελης






Η Ροτόντα ανήκει στην κατηγορία των περίκεντρων κτισμάτων και οφείλει το όνομά της στο σχεδόν κυκλικό σχήμα της. Ιδρύθηκε γύρω στο 300 μ.Χ., πολύ κοντά στα ανατολικά τείχη της πόλης από το Ρωμαίο καίσαρα Γαλέριο, όταν αυτός επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της διακυβέρνησής του. 

Το μνημείο ιδρύθηκε αρχικά ως ναός αφιερωμένος στο Δία ή στον Κάβειρο ή, σύμφωνα με μια λιγότερο πιθανή εκδοχή, προοριζόταν για μαυσωλείο του Γαλερίου. Το σημερινό του όνομα («Ροτόντα») είναι πολύ μεταγενέστερο και δόθηκε από τους περιηγητές του 18ου και 19ου αιώνα, λόγω του κυκλικού σχήματός του. 

Η θέση του εντοπίζεται στη βόρεια απόληξη μιας μεγαλοπρεπούς οδού με κιονοστοιχίες, η οποία συνέδεε τη θριαμβική αψίδα του Γαλερίου (σημερινή Καμάρα) με το συγκρότημα των ανακτόρων του στα νότια (σημερινές πλατείες Ναυαρίνου και Ιπποδρομίου). Το κτίριο είχε διάμετρο 24,5μ. και τοίχους πάχους 6,30μ. κατασκευασμένους από σειρές ακατέργαστων λίθων, συνδεδεμένων με ισχυρό κεραμεικό κονίαμα. Στο εσωτερικό του διαμορφωνόταν οχτώ μεγάλες ορθογώνιες κόγχες, από τις οποίες η νότια χρησίμευε ως κεντρική είσοδος. Το μνημείο στεγάστηκε με έναν τεραστίων διαστάσεων τρούλλο, χτισμένο αμιγώς από ψημένες πλίνθους, ο οποίος φτάνει σε ύψος τα 30μ. από τη στάθμη του εδάφους.

Τον 5ο αιώνα οι χριστιανοί μετέτρεψαν το κτίριο σε ναό της χριστιανικής λατρείας, αφιερωμένο στους Αγίους Ασωμάτους ή Αρχαγγέλους, αφού νωρίτερα πραγματοποίησαν ορισμένες μετασκευές και προσθήκες. Πιο συγκεκριμένα, γκρέμισαν εν μέρει την ανατολική ορθογώνια κόγχη και την μετέτρεψαν σε ημικυλινδρική αψίδα ιερού βήματος. Επιπλέον, προσέθεσαν γύρω από τον αρχικό πυρήνα του κτιρίου μια περιμετρική κυκλική στοά, ανοίγοντας ταυτόχρονα και τις υπόλοιπες επτά κόγχες, προκειμένου οι δύο χώροι να επικοινωνούν καλύτερα μεταξύ τους. Η στοά αυτή δυστυχώς δεν διατηρείται σήμερα. Στο χώρο όπου υπήρχε η δυτική κόγχη διαμορφώθηκε νέα είσοδος με νάρθηκα. Η νότια είσοδος τονίστηκε επίσης με την προσθήκη μεγαλοπρεπούς προπύλου, το οποίο πλαισίωναν δύο παρεκκλήσια, το ένα κυκλικού και το άλλο οκταγωνικού σχήματος. Τέλος, ο ναός διακοσμήθηκε με πολύχρωμα, εξαιρετικής πολυτέλειας ψηφιδωτά, ορισμένα από τα οποία διατηρούνται σήμερα στις καμάρες του ισογείου και στο θόλο του τρούλου.


Στα 1590/1 και ενώ η πόλη βρισκόταν υπό τουρκική κατοχή το κτίριο μετατράπηκε σε τζαμί από τον σεΐχη Σουλεϊμάν Χορτατζή Εφέντη, από τον οποίο και πήρε το όνομά του. Τη λειτουργία αυτή υπενθυμίζει σήμερα στους επισκέπτες ο πανύψηλος κυκλικός μιναρές στη νοτιοδυτική πλευρά του μνημείου, ο μοναδικός που σώζεται στη Θεσσαλονίκη από την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Από τα 1912 έως τα 1920, μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους, το μνημείο αποδόθηκε εκ νέου στη χριστιανική λατρεία και αφιερώθηκε στον Άγιο Γεώργιο από το μικρό εκκλησάκι που βρίσκεται απέναντι από το δυτικό περίβολό του.

 Αργότερα, μέχρι τους καταστροφικούς για τη Θεσσαλονίκη σεισμούς του 1978 χρησιμοποιήθηκε για να στεγάσει συλλογές χριστιανικών γλυπτών. Μετά τους σεισμούς απαιτήθηκαν μεγάλες αναστηλωτικές εργασίες στο κτίριο, που σήμερα λειτουργεί κυρίως ως επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος, ενώ κατά τη διάρκεια του έτους πραγματοποιούνται και περιορισμένες σε αριθμό Θείες Λειτουργίες.




το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Δευτέρα, 23 Μαΐου 2016

Η μονόπρακτη οπερέτα "η νέα μου υπηρέτρια" στο Βυζαντινό Λουτρό της Άνω Πόλης στη Θεσσαλονίκη (φωτογραφίες & video)

     κείμενο, φωτογραφίες και video Τάσος Ορφανίδης




 "Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, στη βάση της ανάπτυξης της  επικοινωνιακής της στρατηγικής, προβάλλει ως καίρια επιταγή τη διεύρυνση των σχέσεών της με την τοπική κοινωνία, μέσα από δράσεις και εκδηλώσεις που καθιστούν τα μνημεία της πόλης πολυχρηστικούς χώρους πολιτισμού. Υιοθετώντας μια εξωστρεφή πολιτιστική πολιτική, επιχειρεί να αναπτύξει συνεργασίες με διάφορους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς της πόλης, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον τομέα του πολιτισμού με ποικίλες εκπαιδευτικές, εικαστικές και καλλιτεχνικές παρεμβάσεις."


Το παραπάνω δημοσίευμα επιβεβαιώθηκε σήμερα με την εκδήλωση που παρακολουθήσαμε, συνεπαρμένοι απο το αποτέλεσμα. Η εφορεία αρχαιοτήτων σε συνεργασία με το Ωδείο Άνω Πόλης Θεσσαλονίκης, παρουσίασε την μονόπρακτη οπερέτα "η νέα μου υπηρέτρια", στο Βυζαντινό Λουτρό της Άνω Πόλης στη Θεσσαλονίκη. 

Το Βυζαντινό Λουτρό, ένα μνημείο ξεχωριστής αξίας, το μοναδικό  βυζαντινό Λουτρό που σώζεται από την μεσοβυζαντινή ή υστεροβυζαντινή περίοδο στον ελλαδικό χώρο και ένα από τα λίγα διασωθέντα κοσμικά κτίρια εκείνης της εποχής.

Σήμερα το κοινό της Θεσσαλονίκης είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει για πρώτη φορά τη μονόπρακτη οπερέτα «Η νέα μου υπηρέτρια» του Charles Lecocq σε λιμπρέτο του H.B.Farnie.

Συντελεστές: Λύκα Μιρέλλα (σκηνοθεσία και σοπράνο) καθηγήτρια μονωδίας και φωνητικής στο Ωδείο Άνω Πόλης, Βασιλική Μπαξεβανίδου (σοπράνο) τελειόφοιτη σπουδάστρια Μονωδίας του Ω.Α.Π. και Μαργαρίτης Αθανάσιος (πιάνο) καθηγητής του Ω.Α.Π. Την καλλιτεχνική επιμέλεια έχει ο Δ/ντής του Ωδείου και καταξιωμένος μαέστρος Παναγιώτης Διαμαντής.


Έχοντας ως γνώμονα την αναγκαιότητα να έρθει ο πολίτης πιο κοντά στις ιστορικές μνήμες, διοργανώθηκε αυτή η εκδήλωση, με απόλυτη επιτυχία. Με το ίδιο σκεπτικό διοργανώνεται μεταγενέστερη εκδήλωση, τη 12 Ιούνη στο Γεντί Κουλέ, αφιερωμένη στα μνημεία της Πάνω Πόλης και ονομάζεται « δρόμοι των μνημείων» 2ο Yedi Koule conquest 2016”

"Αν θέλεις να γνωρίσεις καλά ένα τόπο, πρέπει να βρεις την ψυχή του"













μάθετε για το Βυζαντινό Λουτρό 

Βυζαντινό λουτρό Άνω Πόλης (Θεσσαλονίκη)

Κυριακή, 22 Μαΐου 2016

Η θεατρική ομάδα G, στην εκδήλωση της 12ης Ιουνίου στο Γεντί Κουλέ


"Μα ποιος εκλείδωσε τις φλόγες μας
σ' αυτό το πνιγηρό και σκοτεινό μπουντρούμι;
Γιατί να τρεμοσβήνουμε εμείς
που απειλούσαμε να πυρπολήσουμε
τις παρυφές του κόσμου;"

(ποίημα του Νίκου Χλωρού « κράτα γερά»  1968)  


Πόσο απέχει άραγε το χθες από το σήμερα; Τα όνειρα των νέων κάθε εποχής ήταν και θα παραμένουν πάντοτε ζωντανά, παρά τις αντιξοότητες κάθε εποχής. Στα πέτρινα χρόνια που πέρασαν,γράφηκε μαύρη ιστορία. Οι μνήμες έρχονται να  σκαλίσουν το παρελθόν για να φωτίσουν θαμπές εικόνες.Οι ελπίδες έχουν ακουμπήσει στους ώμους των νέων. 

Έφηβοι ηλικίας 12 έως 17 ετών της  θεατρικής ομάδας G, στην  εκδήλωση της 12ης Ιουνίου στο Γεντί Κουλέ «δρόμοι των μνημείων»"2o Yedi Kule Conquest 2016, στις 8.30 το βράδυ, θα παρουσιάσουν το έργο «Το πνεύμα του Μνημείου».

Η ομάδα G έχει σκοπό ν' ανατρέψει τα δεδομένα. Να δώσει χρώμα.Είκοσι έφηβοι μέσα από κωμικά δρώμενα,  συναισθηματική φόρτιση, ποιήματα και τραγούδια, θα μας δείξουν έναν άλλο δρόμο, για να μάθουμε ιστορία. Θα μας διηγηθούν την… «άλλη ιστορία» των οκτώ μνημείων. Κάθε μνημείο, μια αναδρομή στο παρελθόν.Κάθε μνημείο, σταθμός της διαδρομής στο αγώνα του Γεντί Κουλέ.

Από το Μάρτη του 2015 που ξεκίνησε η ομάδα στον Χορτιάτη, με δύο παραστάσεις στο ενεργητικό της και με την καθοδήγηση της θεατρολόγου και ιστορικού τέχνης Κυριακής Στεφάνου, κατάφεραν να πιάσουν την κορυφή του Χορτιάτη και ν' ατενίζουν από τη μια τον Ολύμπο και από την άλλη τον Άθω, να χαράξουν την πορεία που θα καθορίσει το μέλλον τους.

Η «Σπουδή στον Μπέρτολτ Μπρέχτ» τον Νοέμβριο του 2015 και  «Αναζητώντας μιαν… Ανάσταση» τον Απρίλιο του 2016 ήταν η αφετηρία και το στίγμα της  παρουσία τους στα θεατρικά δρώμενα  νέων. Η ταλαντούχα ομάδα αποτελείται από εφήβους που χορεύουν, παίζουν μουσική, αυτοσχεδιάζουν και …υποκρίνονται.

Μία συμπαγή δημιουργική και ευφάνταστη θεατρική ομάδα, δεν έχει παρά να μοιράσει χαρά από την δική της, να  δώσει από την μαγεία που κρύβεται καλά μέσα στο σκοτάδι.

"Ας γκρεμίσουμε την τόση ασχήμια,
 μήπως και σωθεί η μικρή ομορφιά"

Τάσος Ορφανίδης