Παρασκευή, 20 Μαΐου 2016

Βυζαντινό λουτρό Άνω Πόλης (Θεσσαλονίκη)



επεξεργασία κειμένου & φωτογραφίες : Τάσος Ορφανίδης

    800 και πλέον χρόνια συνεχούς ιστορίας, το Βυζαντινό λουτρό στο Κουλέ Καφέ της Πάνω Πόλης στη Θεσσαλονίκη, μετά την πλήρη αποκατάσταση του έπειτα από παύση 75 χρόνων, υποδέχεται τους επισκέπτες του. Προς το παρόν λειτουργεί κάθε Τρίτη και Παρασκευή, ενώ παράλληλα κάποιες μέρες, γίνονται διάφορα πολιτιστικά δρώμενα.

   Το Βυζαντινό λουτρό συγκαταλέγεται ανάμεσα στα 14 κορυφαία μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, από τα ελάχιστα κοσμικά κτίσματα του Βυζαντίου.

    Η αξία του ως μνημείο είναι μεγάλη και η πολεοδομική θέση που κατέχει σημαντική. Βρίσκεται στην είσοδο του χαρακτηρισμένου παραδοσιακού οικισμού της Άνω Πόλης στην Θεσσαλονίκη.  Συγκεκριμένα βρίσκεται μεταξύ των οδών Θεοτοκοπούλου, Κρίσπου, Χρυσοστόμου και Φιλοκτήτου στην Άνω Πόλη.

    Χτίστηκε ανάμεσα στο 12 με 13ο αιώνα γνωστό ως Κουλέ Χαμάμ, λειτούργησε έως το 1940.Κατάφερε μέχρι σήμερα ν' αντέξει στον χρόνο της φθοράς και της εγκατάλειψης.

   Το λουτρό συνέχισε να λειτουργεί και επί Τουρκοκρατίας κατά την οποία υπέστη μερικές τροποποιήσεις

   Το βυζαντινό λουτρό της Θεσσαλονίκης είναι ορθογώνιο σε κάτοψη και αποτελείται από τρεις κύριους χώρους, καθένας από τους οποίους διαιρείται σε δύο διαμερίσματα. Ο πρώτος χώρος, ο ψυχρός (frigidarium ή ψυχρολούσιον), ήταν ο προθάλαμος του κτηρίου και τα διαμερίσματά του χρησίμευαν ως αποδυτήρια. Μέσω δύο στενών και χαμηλών θυρών εισερχόταν κανείς στον δεύτερο χώρο, τον χλιαρό (tepidarium ή χλιαροψύχριον), τα δωμάτια του οποίου διατηρούσαν μέση θερμοκρασία· σε αυτά γινόταν η προετοιμασία για το λουτρό. Ο τρίτος χώρος, ο θερμός (caldarium ή ενδότερος θόλος), ήταν το κυρίως λουτρό. Κάτω από τα δάπεδα των ευρύχωρων διαμερισμάτων του διαμορφώνεται το λεγόμενο υπόκαυστο, ένα χαμηλό υπόγειο με κιονίσκους, στο οποίο κυκλοφορούσε ζεστός αέρας για τη θέρμανση των δαπέδων. Το ένα από δύο δωμάτια του θερμού χώρου στεγάζεται με χαμηλό τρούλο, ενώ το άλλο καλύπτεται από ημισφαιρική οροφή. Στη βόρεια πλευρά του οικοδομήματος είναι προσαρτημένη δεξαμενή και κάτω από αυτή βρίσκεται εστία, με την οποία θερμαινόταν το νερό, για να διοχετευτεί στη συνέχεια με πήλινους σωλήνες στο εσωτερικό του λουτρού.

   Κατά τη μακραίωνη ιστορία του το βυζαντινό λουτρό της Θεσσαλονίκης αλλοιώθηκε από προσθήκες και μετασκευές. Επίσης, ενώ αρχικά ήταν απλό (προοριζόταν δηλαδή μόνο για άνδρες ή μόνο για γυναίκες), στην περίοδο της τουρκοκρατίας μετατράπηκε σε διπλό και μπορούσαν να το χρησιμοποιούν και τα δύο φύλα. Οι ανάγκες της λουτρικής παράδοσης διαφορετικής για κάθε λαό και θρησκεία. Τα βυζαντινά λουτρά αποτελούν συνέχεια των ρωμαϊκών και είχαν λουτήρες. Τα οθωμανικά δεν έχουν λουτήρες, καθώς το Κοράνι υποχρεώνει τη χρήση ρέοντος νερού.

   Το Βυζαντινό Λουτρό της Άνω Πόλης, είναι το μοναδικό βυζαντινό Λουτρό που σώζεται από την μεσοβυζαντινή ή υστεροβυζαντινή περίοδο στον ελλαδικό χώρο και ένα από τα λίγα διασωθέντα κοσμικά κτίρια εκείνης της εποχής. Σήμερα κυριολεκτικά ασφυκτιά από τις πολυκατοικίες της αντιπαροχής που καταπάτησαν και σχεδόν εφάπτονται στο μνημείο.

      
Πηγές: Βικιπαίδεια, thessaloniki4all.gr,έντυπη καθημερινή






















Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου