Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

ΧΑΜΖΑ ΜΠΕΗ ΤΖΑΜΙ (ΑΛΚΑΖΑΡ)

Κωνσταντίνος Νίγδελης


Στη διασταύρωση των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου και απέναντι από το Μπεζεστένι βρίσκεται το Χαμζά Μπέη Τζαμί, γνωστό στους Θεσσαλονικείς και με την επωνυμία «Αλκαζάρ», από το όνομα του κινηματογράφου που στεγαζόταν άλλοτε στην περίστυλη αυλή του.
Σύμφωνα με εντοιχισμένη κτητορική επιγραφή στη δυτική όψη του κτιρίου, αυτό χτίστηκε στα 1467/8 από την κόρη του στρατιωτικού διοικητή της πόλης Χαμζά Μπέη, από τον οποίο πήρε και το όνομά του. Αρχικά ιδρύθηκε ως μικρό συνοικιακό τέμενος χωρίς μιναρέ (mescid), έχοντας τη μορφή τετράπλευρης αίθουσας με μολυβδοσκέπαστο τρούλλο και πιθανώς στοά στη δυτική πρόσοψη. Στη διάρκεια του 16ου αιώνα, λίγο πριν το 1592, η αύξηση του μουσουλμανικού πληθυσμού της πόλης είχε ως αποτέλεσμα την επέκταση του τεμένους με την προσθήκη δύο ορθογώνιων θολωτών χώρων στη βόρεια και νότια πλευρά του αρχικού κτιρίου. Επιπλέον, κατασκευάστηκε μία ασύμμετρη περιμετρική στοά σχήματος Π με περίβολο στα δυτικά –μοναδική στο είδος της στον ελλαδικό χώρο-, καθώς και μιναρές στα νοτιοδυτικά. Τρίτη ανακατασκευή πραγματοποιήθηκε από τον Καπί Μεχμέτ Μπέη στα 1620, μετά από σεισμό ή πυρκαγιά, όπως μας πληροφορεί δεύτερη επιγραφή επάνω από την είσοδο.
Η τοιχοποιία του αρχικού κτίσματος αποτελείται κυρίως από στρώσεις ακατέργαστων λίθων, ανάμεσα στις οποίες παρεμβάλλονται ζώνες πλίνθων. Κατά τόπους χρησιμοποιείται το λεγόμενο «πλινθοπερίκλειστο» σύστημα, με καλά λαξευμένους λίθους που περιβάλλονται ολόγυρα από μονές πλίνθους. Οι μεταγενέστερες προσθήκες πραγματοποιήθηκαν από ακατέργαστους λίθους. Χρησιμοποιούνται επίσης αρχιτεκτονικά μέλη από βυζαντινά κτίσματα, όπως τα παλαιοχριστιανικά κιονόκρανα στην περίστυλη αυλή.
Στο εσωτερικό του μνημείου διατηρείται ο διάκοσμος με σταλακτίτες από γυψοκονίαμα και τοιχογραφίες με φυτικά και γεωμετρικά θέματα.

Οι σεισμοί του 1978 επέφεραν σημαντικές φθορές στο μνημείο και ακολούθησαν εργασίες στερέωσής του, οι οποίες συνεχίζονται μέχρι και σήμερα.

το κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα "παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης"

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου